Water is altijd dichtbij

Als je op de kaart kijkt naar de omgeving van Taipalsaari overheerst het blauw van de uitgestrekte meren afgewisseld met stukjes land die soms met smalle reepjes aan elkaar verbonden zijn. Het meer is altijd dicht in de buurt.  Hirvimäki  ligt in het bos op ongeveer 100 meter de oever van het meer.  In de directe omgeving heerst de rust  en de natuur. Het dorp Saimaanharju ligt op 6 km en heeft de dichtstbijzijnde supermarkt en geldautomaat. 17 kilometer verderop is de stad met alles wat je in een gemiddelde provinciestad mag verwachten.

flora en fauna

Het bos is ook echt wildernis waar groot wild voorkomt. Links een foto van het bos dat bij het huis behoort. De eland is een dagelijkse gast in de buurt van het huis. De bruine beer en wolf is ook aanwezig maar zal zich niet zo snel laten zien. In de zomer is het ook oppassen voor de adders die zich vooral op zonnige plaatsen in de warmte koesteren. De meren zijn rijk aan zoetwatervis. Veel voorns maar ook baarzen en snoeken. Helemaal bijzonder zijn de Saimaa zoetwater zeehonden, die alleen voorkomen in het Saimaa meer. Er zijn nog een klein aantal aanwezig en vormen een erg beschermde diersoort waar de Zuid Kareliërs ook trots op zijn ( Phoca Hispida ). De meerhond wordt vaak gebruikt als het symbool van het Saimaa gebied. Joris van Hostel Mansikka is een kenner van de natuur en zal graag vertellen over nog veel meer planten en dieren die te spotten zijn.

Bekend zijn de verhalen over de Finse muggenplaag. Feit is dat het eigenlijk wel meevalt met de muggen. Het is wel zo dat Finland rijk is aan insecten, naast muggen ook allerlei ander wel of niet stekend insectengedierte. Het kan dus geen kwaad daar rekening mee te houden vooral als je het bos ingaat.

Het Saimaameer

Op de linker foto ziet U een winters beeld van het strand bij de vakantiewoning. De sporen zijn van sneeuwscooters die over het ijs van het meer zijn gereden. Het meer heet Klein Saimaa of Pieni Saimaa in het Fins.  Het Kleine Saimaa meer is helemaal niet klein maar juist erg uitgestrekt.  Het grote Saimaa meer ligt hemelsbreed op enkele honderden meters afstand maar om het per boot te bereiken moet nog een flink stuk worden gevaren en bij Vehkataipale een sluis worden gepasseerd. Het waterpeil in het grote Saimaa meer is wat hoger. Die grilligheid en afwisseling van heuvels en water is een erfenis uit de ijstijd en heeft het landschap gevormd. Na de laatste ijstijd was de waterstand van het meer vele meters hoger en sporen van die hogere waterstand zijn nog terug te vinden op de rotsen. Het meer is geen echt open water maar het is bezaaid met honderen kleine en grotere eilanden en rotsachtige schiereilanden. Op de foto onder een beeld van het Saimaa meer bij Vehkataipale. Hier is de verbinding van het Grote en Kleine Saimaa meer. De foto is gemaakt in november 2008 bij het begin van de winter. De dagen zijn kort en het licht is prachtig wat versterkt wordt doordat het water nog niet is bevroren.

Imatra rapids

5600 jaar geleden is er ter hoogt van het nabijgelegen Imatra een doorbraak geweest van het water uit het Saimaa meer over de Salpausselkä heuvelrug dat toen is uitgestroomd naar het Ladoga meer in Rusland. Daarbij daalde het waterpeil vele meters en ontstond de rivier Vuoksi.  Bij Imatra is er een hoogteverschil van 18 meter  waardoor een indrukwekkende stroomversnelling is ontstaan.  Die stroomversnelling naar de rivier Vuoksi wordt nu als waterkrachtcentrale gebruikt, voltooid in 1929.  Daardoor is de natuurlijke schoonheid wel verdwenen.  In de zomer wordt enkele malen per dag de sluisdeur van de waterkrachtcentrale geopend en kan het water weer even vrijuit stromen. Er wordt een show van gemaakt compleet met muziek van Jean Sibelius en in de avond met een lichtshow.  Wel de moeite waard om eens te bezoeken.

Taipalsaari

De inwoners van Taipalsaari zijn trots op hun gemeentehuis. Het is een ontwerp van Ritta en Kari Ojala, architecten uit Lappeenranta. Het is gebouwd in 1989 en de vormen doen denken aan de stoomschepen die zo belangrijk waren voor Taipalsaari. Vanuit het gebouw kijk je uit over de jachthaven en het Saimaa meer

De uitgang " saari" van Taipalsaari betekent in het Fins: eiland en Taipalsaari is ook een groot eiland dat met een paar bruggen aan het vasteland verbonden is. De tamelijk uitgestrekte gemeente wordt helemaal omgeven door het Kleine Saimaa meer. Rechts een foto van het museum van Taipalsaari met toerist informatie. Het gebouw dateert uit 1680 en had eerst een militaire bestemming en in de 18e eeuw werd het beschreven als pleisterplaats. De ligging was strategisch goed als kruispunt voor waterwegen en in de winter wegen over het ijs. Het museum heet Röytty. In de kern van het dorp staat ook de grote houten kerk die dateert uit de 18e eeuw. De geschiedenis van het dorp is nauw verbonden met het water. Het scheepvaartverkeer over het water is voor Taipalsaari altijd belangrijk geweest en is ook terug te vinden in het "Teerschip "op het gemeentewapen van Taipalsaari. Het centrum van Taipalsaari met kerk museum apotheek een winkel een kapsalon en de jachthaven is 6 km van het vakantiehuis gelegen.

Op een kwartiertje lopen van het vakantiehuis ligt Pikku Punkaharju, waarmee een heuvelrug wordt bedoeld van 30 m hoog die een prachtig uitzicht biedt over de meren en als je afdaalt naar het water kom je bij een mooi zandig zwemstrandje. Het is een plaats waar de dorpsgemeenschap in de zomer feest vierde waarbij het gebruik van alcohol niet werd getolereerd. Je moet wel weten waar het is, er zijn geen bordjes die de weg wijzen dus het is even zoeken. Dat geldt voor meer mooie plekjes in de buurt. Er zijn zo weinig bezoekers dat het niet zo nodig wordt gevonden om te bewegwijzeren dus dat is soms een beetje zoeken.

Lappeenranta

Lappeenranta is de dichtstbijzijnde stad en ligt aan de Zuidoever van het Saimaa meer. Letterlijk betekent Lappeenranta "wildeman strand" , en het gemeentewapen toont een woest uitziende kerel met een grote knuppel in de hand. Dominant aanwezig naast het stadscentrum is de papierfabriek Kaukas. Deze fabriek verwerkt enorme hoeveelheden boomstammen tot papier en deze boomstammen worden dag en nacht per trein en vrachtwagen aangevoerd. De papierfabriek is een belangrijke economische factor voor Lappeenranta. Op de foto onder een beeld van de besneeuwde boomstammen in het water die wachten op verwerking tot papier.
Aan de rand van de stad heeft zich een groot aantal winkels gevestigd, groter dan je van een provinciestad zou verwachten. Als je daar rondloopt merk je dat er veel Russisch gesproken wordt. De grensovergang naar Rusland is vlakbij en de Russen hebben Lappeenranta ontdekt als stad waar veel goederen te koop zijn die in eigen land niet verkrijgbaar zijn. Voor de Finnen in deze streek worden Engelssprekende buitenlanders bijna automatisch aangezien voor Russen. De Russen brengen met hun koopwoede ook economische voorspoed naar de stad. Economisch gaat het de streek ook voor de wind op dit moment.
De supermarkten zijn echte “megastores”. De moeite waard om te bezoeken is bijvoorbeeld de Prisma supermarkt gelegen naast het vliegveld van Lappeenranta.
In het centrum is de afgelopen jaren hard gewerkt om het winkelhart te vernieuwen. Dat is inmiddels voltooid en erg zijn verschillende overdekte winkelcentra gebouwd.
De aantrekkelijkheid van Lappeenranta is vooral te vinden in de buurt van de haven ( satama )en het Fort van Lappeenranta. ( Linnoitus ). Het fort is eigenlijk een oud garnizoen met een verzameling interessante gebouwen die op dit moment allerlei functies vervullen van kunst academie tot museum voor meer info over Lappeenrannan Linnoitus zie de link op de links pagina.

Midden in het stadshart van de stad Lappeenranta bevindt zich een oude begraafplaats. Naast oude familiegraven liggen er honderden gevallen soldaten uit verschillende oorlogen die in deze omgeving zijn uitgevochten. Vooral in de tweede wereldoorlog is er een felle strijd uitgevochten waarbij Finland zich verdedigde tegen de Russen die Finland waren binnengevallen tijden de zogenaamde winteroorlog van 1939. De strijd heeft in deze buurt vele slachtoffers gekost. Het kerkhof wordt intensief onderhouden en doet dienst als een soort stadspark. In de zomer worden bij alle  graven bloemen geplant. Nu werd het gevallen berkenblad opgeruimd.

Noordwaarts van Lappeenranta strekt zich het gebied uit van het grote Saimaa meer met aansluitend het Puruvesi en Haukivesi. Als een soort knooppunt tussen die meren ligt het mooiste stadje van de wijde omtrek: Savonlinna. De weg van Lappeenranta naar Savonlinna voert langs Parikkala en Punkaharju waar helaas de weg aan de verkeersdruk is aangepast . Vroeger voerde de weg kilometers over een landengte een soort natuurlijke brug, heuvel op heuvel af met aan weerskanten water. Nu is langs die landengte een kunstmatige dam aangelegd met een nieuwe weg. Daarmee is de charme een beetje verloren gegaan maar het blijft een prachtig stukje Finland. Savonlinna ligt letterlijk op een kruispunt van waterwegen, strategisch heel belangrijk. Niet voor niets is hier een indrukwekkend kasteel gebouwd: Olavinlinna. Het kasteel domineert Savonlinna langs alle kanten. Olavinlinna is ook te bezichtigen en met een begeleide rondleiding kom je veel te weten over de historie van het kasteel maar ook hoe Finland eeuwenlang een speelbal is geweest tussen grootmachten ten oosten en ten westen van het land. Olavinlinna is in de zomer het decor van het jaarlijkse operafestival van Savonlinna en behoort in de operawereld tot een hoogtepunt.

Het waterrijke gebied tussen Taipalsaari en Lappeenranta in het zuiden en Savonlinna in het noorden nodigt uit om ter verkennen. Kano, fiets, motor of eventueel de auto zijn mogelijke vervoermiddelen maar ook wandelen is goed mogelijk. Op de kaart ziet u de ligging van de het vakantiehuis, even ten noorden van de rand van de kaart is de oever van het grote Saimaa meer.

Het Saimaa Kanaal

 Sinds de 16^e en 17^e eeuw bestonden de plannen om het Saimaa gebied met de open zee te verbinden. Een mogelijkheid om hout en andere goederen te transporteren over het water zou een belangrijke economische impuls voor het gebied betekenen. Het uitgestrekte merengebied zelf vormde al een verbindingsweg in het binnenland, maar een route naar zee was er niet. Vanaf 1812 was er een politieke strijd gaande over de aanleg van het kanaal. Uiteindelijk werd de bouw gestart in 1845 en voltooid in 1856. De bouw werd beschouwd als het grootste waterbouwkundige project van die tijd en de kosten waren groter dan de totale jaarbegroting van het Finse groothertogdom. Het kanaal bleek een succes, het scheepvaartverkeer leverde een bijdrage aan  de economische bloei van Oost Finland en de kosten van het kanaal werden in minder dan 25 jaar terugverdiend. Door het succes bleek het kanaal te krap geworden en is besloten om de doorvaart voor grotere schepen mogelijk te maken. Een  reconstructie werd in 1929 begonnen ( foto rechts ) maar niet afgemaakt vanwege het uitbreken van de Winteroorlog in 1939. Vijf van de acht sluizen waren toen klaar.

Het kanaal was oorspronkelijk aangelegd in Fins gebied, echter na de tweede wereldoorlog moest Finland territorium afstaan aan de Sovjet Unie waardoor een groot deel van het kanaal in de Sovjet Unie kwam te liggen. De onderhandelingen met de Russen om het kanaal af te bouwen verliepen moeizaam. Uiteindelijk was het te danken aan de inzet van de in Finland zeer geliefde president Kekkonen dat in 1963 opnieuw gestart werd met de bouw aan het kanaal. De plannen uit 1929 bleken echter achterhaald, de capaciteit van de vaarroute moest nog groter worden. De bouw werd  een complete reconstructie  die in 1968 is voltooid. Jaarlijks wordt over het kanaal 1,5 miljoen ton goederen vervoerd.

Vanaf Lappeenranta tot de Finse golf worden 8 sluizen gepasseerd waarvan de meeste op Russisch grondgebied. Het bedienen van de sluizen en onderhoud aan het kanaal wordt door Finland gedaan.

Op het Saimaa kanaal worden alleen Finse en Russische passagiersschepen toegelaten. Sinds 1991 kan ook de pleziervaart van het kanaal gebruik maken. Wel moeten visa voor Rusland en formaliteiten in orde zijn.

In de jachthaven van Lappeenranta liggen een aantal passagiersschepen die dagelijks cruisen op het Saimaa meer en het Saimaa kanaal.

Adders

Je ziet ze niet zo vaak omdat ze tijdig vluchten voor de voetstappen van mensen, maar ze zijn er wel, de adders. De warme zomer was gunstig voor deze dieren, en we hebben er wel eens een op het strandje in de zon gezien. Deze zomer voltrok zich voor onze ogen op enkele meters van het terras een klein drama in de natuur. We werden in de ochtend opgeschrikt door luid geschreeuw, het bleek van een haas te zijn die schreeuwend van de pijn een paar grote springen maakte en daarna snel stierf. Het was een mooi jong dier dat verder geen sporen van verwonding vertoonde, de meest voor de hand liggende verklaring is dat hij een adderbeet niet overleefde. Zeker op open plaatsen met zand zon en rotsen is het wel belangrijk om rekening te houden met de aanwezigheid van deze dieren.

Kaukas Papierfabriek Lappeenranta

Foto: w. michiels

november 2008